NGUYÊN TẮC 4 ĐÚNG TRONG SỬ DỤNG THUỐC BVTV PHÒNG TRỪ SINH VẬT GÂY HẠI CÂY TRỒNG (PHẦN 1)

Cẩm Nang

NGUYÊN TẮC 4 ĐÚNG TRONG SỬ DỤNG THUỐC BVTV PHÒNG TRỪ SINH VẬT GÂY HẠI CÂY TRỒNG (PHẦN 1)

Ngày đăng : 22/08/2026 - 3:39 PM

ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC 4 ĐÚNG

TRONG SỬ DỤNG THUỐC BVTV PHÒNG TRỪ SINH VẬT GÂY HẠI CÂY TRỒNG

Trong sản xuất nông nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) là một trong những giải pháp kỹ thuật quan trọng giúp kiểm soát nhanh chóng nhiều loại sâu bệnh gây hại trên diện rộng, cỏ dại và các sinh vật gây hại, góp phần bảo vệ năng suất và chất lượng nông sản.

Tuy nhiên, hiệu quả của thuốc BVTV phụ thuộc rất lớn vào việc lựa chọn và sử dụng đúng kỹ thuật.

Sử dụng sai thuốc, sai liều lượng, sai thời điểm hoặc sai phương pháp không những làm giảm hiệu quả phòng trừ mà còn có thể gây hiện tượng kháng thuốc, ảnh hưởng cây trồng, thiên địch, môi trường và sức khỏe con người.

Vì vậy mới thấy việc áp dụng nguyên tắc “4 đúng” - Đúng thuốc, Đúng liều lượng và nồng độ, Đúng lúc, Đúng cách để phòng trừ sinh vật gây hại là rất quan trọng, giúp cho việc sử dụng thuốc BVTV an toàn và hiệu quả hơn.

I. NGUYÊN TẮC "4 ĐÚNG" TRONG SỬ DỤNG THUỐC BVTV

1. Nguyên tắc sử dụng đúng thuốc

Mỗi loại thuốc BVTV có hoạt chất, cơ chế tác động và phổ tác động khác nhau, khả năng phòng trừ một số bệnh hại cũng giới hạn. Đồng thời, thuốc chỉ thích hợp sử dụng trong điều kiện thời tiết, đất đai, và cây trồng nhất định.

Để lựa chọn đúng thuốc cần:

Cần xác định đúng loại dịch hại đang gây hại trên vườn để chọn đúng loại thuốc có thể phòng trừ hiệu quả
Đọc kỹ nhãn thuốc để biết cây trồng, dịch hại, liều lượng, nồng độ, thời gian cách ly và các khuyến cáo an toàn.
Hiểu rõ đặc tính sản phẩm, cơ chế tác động của thuốc để lựa chọn phương pháp sử dụng phù hợp
Nên ưu tiên các loại thuốc có tác dụng phòng trừ an toàn, ít độc, không gây hại cho người sử dụng và cây trồng.
Tuyệt đối không sử dụng thuốc cấm, thuốc ngoài danh mục, thuốc không rõ nguồn gốc hoặc sản phẩm không có nhãn đầy đủ

2. Nguyên tắc sử dụng đúng liều lượng, đúng nồng độ

Liều lượng và nồng độ quyết định trực tiếp đến hiệu quả cũng như mức độ an toàn của thuốc BVTV

Nếu phun thuốc với liều lượng thấp hơn khuyến cáo sẽ không đảm bảo được hiệu quả phòng trừ, gây lãng phí thuốc, thậm chí nếu việc sử dụng dưới liều khuyến cáo lặp đi lặp lại còn làm tăng nguy cơ hình thành tính kháng thuốc cho một số dịch hại nếu lặp lại nhiều lần

Ngược lại, nếu phun với liều lượng hoặc nồng độ quá cao có thể:

Gây ngộ độc cho người sử dụng, gây ảnh hưởng đến gia súc và thiên địch
Gây cháy lá, cháy ngọn, cây bị sốc thuốc. Làm tăng nguy cơ tồn dư thuốc trên nông sản
Gây ô nhiễm đất, nước và môi trường

Bên cạnh đó lượng nước sử dụng cũng cần điều chỉnh phù hợp so với khuyến cáo khi sử dụng thuốc BVTV có ghi trên bao bì

Phun thuốc với lượng nước ít, thuốc sẽ không bao phủ toàn cây, bệnh hại không tiếp xúc được nhiều với thuốc.
Nhưng nếu phun với lượng nước quá nhiều sẽ làm hiệu quả phòng trừ bị giảm.

3. Nguyên tắc sử dụng đúng lúc

Cùng một loại thuốc nhưng sử dụng ở thời điểm khác nhau có thể cho hiệu quả khác nhau.

Đối với sâu hại, cần theo dõi mật số, nên xử lý khi sâu còn ở giai đoạn mẫn cảm, thường là giai đoạn tuổi nhỏ.
Đối với bệnh hại, cần phát hiện và xử lý sớm khi bệnh mới xuất hiện hoặc có nguy cơ phát sinh cao, tránh để bệnh phát triển mạnh rồi mới can thiệp.

Ngoài ra cần phải quan tâm đến điều kiện thời tiết:

Không phun thuốc khi trời sắp mưa hoặc có khả năng mưa trong khoảng thời gian thuốc chưa đủ thời gian khô và phát huy tác dụng.
Hạn chế phun trong điều kiện nắng nóng, nhiệt độ cao. Không phun khi gió quá mạnh vì có thể gây phát tán thuốc, ảnh hưởng đến người phun và khu vực xung quanh.
Ưu tiên thời điểm sáng sớm hoặc chiều mát, đồng thời phải căn cứ vào điều kiện thực tế và yêu cầu của từng loại thuốc.

4. Nguyên tắc sử dụng đúng cách

Ngay cả khi sử dụng đúng thuốc và đúng liều lượng nhưng lại sử dụng sai phương pháp thì hiệu quả vẫn có thể giảm đáng kể.

Khi phun thuốc cần:

Phun đúng nơi có dịch hại cư trú để dịch hại tiếp xúc với thuốc nhiều nhất
Luân phiên sử dụng các hoạt chất thuốc khác nhau để tránh hình thành tính kháng thuốc của bệnh hại.
Chỉ phối trộn các hoạt chất thuốc BVTV đúng cách, khi có các cơ sở kỹ thuật hoặc hướng dẫn rõ ràng về khả năng tương thích
Không phối trộn nhiều loại thuốc lại với nhau nếu chưa xác định được tính tương thích (phối trộn không đúng có thể làm thay đổi tính chất của dung dịch, gây kết tủa, giảm hiệu lực thuốc hoặc thậm chí gây cháy lá).
Sử dụng thuốc còn trong bao bì an toàn

II. AN TOÀN LAO ĐỘNG KHI SỬ DỤNG THUỐC BVTV

Thực hiện nguyên tắc 4 đúng giúp nâng cao hiệu quả phòng trừ, nhưng để bảo vệ người sử dụng thì cần tuân thủ nghiêm các yêu cầu về an toàn lao động.

1. Trước khi phun thuốc:

Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và thành phần của thuốc trước khi tiến hành phối trộn và phun thuốc.
Kiểm tra lại bình phun thuốc, đảm bảo không bị rò rỉ, đầu béc phải sạch và đều tia. Không sử dụng dụng cụ ăn uống, sinh hoạt để đong hoặc pha thuốc.
Trang bị đồ bảo hộ nhằm làm giảm sự tiếp xúc và xâm nhập của thuốc vào cơ thể, đồng thời hạn chế nguy cơ bị ngộ độc.
Ăn no trước khi phun thuốc. Khi phun thuốc nơi hẻo lánh cần có người đi cùng
Nơi pha thuốc phải gần nơi cần phun, xa nguồn nước sinh hoạt, xa chuồng trại gia súc gia cầm.

2. Trong khi pha và phun thuốc:

Người phun thuốc phải là người khoẻ mạnh, trưởng thành và cần chuẩn bị đầy đủ quần áo bảo hộ: Quần áo dài không thấm ướt, găng tay, mũ, khẩu trang, kính mắt, ủng cao su,…

Đồng thời:

Tuyệt đối không ăn uống hoặc hút thuốc trong quá trình pha và phun thuốc
Không dùng tay chạm lên mặt, mắt, mũi, miệng khi đang tiếp xúc với thuốc sẽ gây nguy hiểm. Thay ngay quần áo mới nếu quần áo đang mặc bị dính thuốc
Không phun thuốc ngược chiều gió, nên đi vuông góc với chiều gió. Không phun thuốc khi gió quá mạnh hoặc điều kiện thời tiết không thích hợp như trời sắp mưa

3. Sau khi phun:

Thu dọn bao bì, chai thuốc đã sử dụng và tiêu huỷ đúng cách, không được vứt ra sông, kênh, ao, hồ,….
Dụng cụ pha/phun thuốc nên rửa kỹ và phải được cất nơi an toàn, tránh xa tầm tay của trẻ em
Quần áo, các dụng cụ lao động, bình bơm thuốc phải được rửa sạch sẽ và phải được cất giữ trong kho riêng.
Không trút đổ thuốc dư thừa, nước rửa bình bơm ra nguồn nước sinh hoạt
Rửa tay, chân và các vùng da có khả năng tếp xúc với thuốc
Tắm rửa, thay quần áo và giặt sạch quần áo bảo hộ. Không để chung đồ bảo hộ với quần áo mặc thường
Không thu hoạch ngay sau khi phun thuốc. Phải tuân thủ nghiêm thời gian cách ly được ghi trên bào bì thuốc